کمیته پدافند غیرعامل

تاریخچه :

    شکل گيری تمدن های اوّليه در جهان همواره با وقوع جنگ همراه بوده است، در طول تاريخ انسان ها از طريق پناه گرفتن در غارها، ساخت جوشن و سپر، ايجاد برج و بارو و قلاع محکم و مرتفع، حفر خندق برای حفظ جان و تامين امنيّت گروهی با هدف پيشگيری از حملات غافلگيرانه دشمن اقدام نموده اند، ‌ ديوارهای دفاعی و خاکريزهای متعلق به آغاز سکونت انسان در ايران هنوز برجاست و شکل آنها به موازات پيشرفت سلاح های تهاجمی و تدافعی در هر دوره تاريخی تکامل يافته است.

  تفکر ساخت و احداث ديوارها و خطوط و دژهای دفاعی از قديم الايّام به عنوان يک اقدام دفاعی با هدف سد کردن و ايجاد مانع در مسير تهاجم دشمن و ممانعت از مواجه شدن با حملات غافلگيرانه مورد توجه دولت های مختلف بوده و عليرغم تغيير و تکامل سلاح ها و روش های تهاجمی، کماکان با تغيير شکل و کاربری آن ها متناسب با نوع تهديدات به شکل های ديگری همانند تونل ها، ‌ پناهگاه های چندمنظوره، سازه های امن زيرزمينی، ديوارها و موانع دفاعی الکترونيکی در ملاحظات دفاعی کشورها مورد توجه خاص قرار دارند.

  از جمله مشهورترين ديوارها و دژهای دفاعی احداث شده در طول تاريخ بشری می توان ديوار چين(ديوار چين به طول 2415 کيلومتر در سال 364 قبل از ميلاد احداث گرديده است)، سد ذوالقرنين، ديوار گرگان (ديوار دفاعی گرگان بزرگ ترين ديوار دفاعی جهان، بعد از ديوار چين می باشد و همزمان با ديوار چين بنا شده است)، ديوار آتلانتيک (ديوار آتلانتيک، استحکامات ساحلی بود که توسط رايش سوم برای جلوگيری از تهاجم نيروهای متفقين درجنگ جهانی دوم احداث گرديد)، ديوار آنتونين، ‌ ديوار اورلئان، ديوار صلح بلفاست، ديوار برلين، ديوار ليما، ديوار ماژينو (ديوار ماژينو در مرز فرانسه و آلمان در سال 1930 الی 1935 به طول 400 مايل جهت جلوگيری از تهاجم آلمان به سرزمين فرانسه احداث گرديد)، ديوار زيگفريد، ديوار مراکش، ديوار ويتنام، ديوار لندن، ديوار کرملين، ديوار بارلو، ديوار اورشليم و … را نام برد.

  سرزمين گسترده ايران باستان که ايران کنونی بخشی از آن است، به علت موقعيت جغرافيايی که ميان دو جلگه آباد بين النهرين و پنجاب سند قرار گرفته بود مانند پلی بود که طوايف مهاجم به طرف شرق يا غرب مجبور می شدند از آن عبور کنند زندگی در چنين وضعيت جغرافيايی و محيط ناامن، ايرانيان را وادار نمود تا همواره به منظور در امان ماندن از تجاوز متجاوزين، خانه های مسکونی خود را به شکل دژ کوچکی بسازند بنابراين به هر جای اين سرزمين نگاه کنيد، قلعه، برج، بارو، ارگ، کهندژ، دربند، خندق و دروازه و نظاير آن ها از ناامنی محيط زندگی و توجه و تدبير آگاهانه ايرانيان به ملاحظات دفاعی حکايت دارد. ساخت بناهای گروهی حصاردار در ايران با طرح ها و نقشه های گوناگون از سه هزار سال پيش شناخته شده است، حصار سيلک در کاشان، قلعه حسنلو در اروميه، تورنگ در گرگان ، تپه حصار در دامغان، نوشيجان تپه بين همدان و ملاير ، ‌ قلعه بلورآباد در شهرستان خوی و … از نمونه های آن می باشد.

  ساخت اسب چوبی تروا توسط اوديسيوس يکی از افراد زيرک و هوشمند يونانی در سال 212 قبل از ميلاد ، پس از نوميدی سربازان از تسخير (سيراکيوز) نيز يکی از اقدامات تاريخی دفاع غيرعامل می باشد به گونه ای که امروزه از اسب چوبی تروا به عنوان سمبل و نماد فريب ياد می شود.

  اعراب باديه نشين مانند ساير اقوام چادرنشين با حصار و بناهای دايمی ميانه ای نداشتند، وجود مبارک پيامبر اسلام (ص) به مديريت نظامی مفهومی واقعی بخشيد و از انواع روش ها و تاکتيک های جنگی و بهره گيری موثر از زمان، مکان و موقعيت مناسب در غزوات برای رويارويی با دشمن و شکست آن ها استفاده می کرد از جمله روش های مورد استفاده در جنگ های تهاجمی و تدافعی صدر اسلام بهره گيری از شيوه های دفاعی غيرعامل بود که به شکل های مختلف در غزوات و سرايا مورد توجه قرار می گرفت.

  پيامبر اکرم (ص) در نخستين نبردی که عليه دشمن در بدر انجام داد در پاسخ به پرسش حباب بن منذر در خصوص مشروعيت فريب دشمن در جنگ فرمودند (الحرب الخدعه)، جنگ يعنی خدعه و فريب.

  حضرت علی (ع) در مکان يابی صحيح و استفاده از زره و گماردن ديده بان جهت اعلام خبر، رهنمودهای ارزنده ای به این شرح دارند:  آن گاه که در ميدان جنگ روياروی دشمن قرار گرفتيد، قرارگاه شما بايد در دامنه کوه ها، تپه ها و يا در کنار نهرها باشد تا پوشش و حفاظ شما گردد و شما را از دشمن نگهبانی کند و بايد جنگ را از يک سو و يا حداکثر از دو سو با دشمن داشته باشيد و قسمت های ديگر تکيه بر موانع طبيعی داشته باشد تا دشمن قدرت نفوذ نداشته باشد.   و اکملوا السلامه (زره خويش را کامل کنيد) و در جای ديگر می فرمايد زره پوشيده ها را در پيشاپيش لشگر قرار دهيد و آن ها که کلاه خود ندارند در پشت سر قرار گيرند (نهج البلاغه خطبه 124).   مراقبان، ‌ نگاهبانان و خبرگيرانی در قلعه کوه ها قرار دهيد و… بدانيد آن ها که در پيشاپيش سپاه حرکت می کنند چشمان لشگرند.

  بهره ‌ برداری از استتار و اختفاء جهت مخفی و پنهان ‌ سازی گرچه به قدمت طول تاريخ بشری می ‌ باشد ولی اهميت آن در طول جنگ جهانی اوّل به علت ورود هواپيماهای شناسايی و عکس ‌ برداری هوايی و افزايش تدريجی دقت تسليحات آفندی، مورد توجه جدی قرار گرفت.

  تا سال (1900) اکثر ارتشهای دنيا از يونيفورم و لباس ‌ های نظامی رنگی استفاده می ‌ نمودند، برای مثال ارتش فرانسه در شروع جنگ جهانی اول از لباسهای رنگی (کت آبی و شلوار قرمز) استفاده می ‌ نمود که پس از پی بردن به اهميت استتار و نقش ارزنده آن در کاهش آسيب ‌ پذيری ‌ ها و تلفات، لباس ‌ های نظامی به رنگ استتار خاکی و يا سبز، قهوه ‌ ای و يا ترکيبی از آنها درآمد و اين موضوع به تدريج در ساير کشورهای دنيا رايج گرديد.

  واژه انگليسی استتار (Camouflage) از لغت فرانسوی (Camoufler) به معنی آرايش نمودن اقتباس گرديده و در سال (1917) وارد زبان انگليسی گرديد.

 در کشور کره شمالی هم که با تهدیدات آمریکا روبرو است پدافند غیر عامل به صورت گسترده‌ای  مورد استفاده قرار می‌گیرند ، معابر مترو و ایستگاه‌های زیر زمینی شهر پیونگ یانگ در عمق 90 تا 105 متری زمین احداث شده است، بسیاری از کارخانه صنایع نظامی در تونل‌های بزرگ استقرار یافته و هواپیمای نظامی پس از فرورد می‌تواند در تونل‌های حفر شده مخفی شوند.

 ارتش شوروی سابق برای هماهنگ نمودن برنامه های فريب و نيرنگ و اقدامات پدافند غيرعامل در برابر تهديدات آمريکا، در سر فرماندهی کل ارتش شوروی واحد ويژه ای را برای مديريت و اجرای برنامه های دفاع غيرعامل به نام (ماسکيروفکا) تاسيس نمود و در طول سال های 1960 الی 1983 اقدامات عمده ای از قبيل آسيب ناپذير نمودن منابع و مراکز حياتی و حساس خود را در برابر تهاجمات احتمالی ‌ ، احداث پناهگاه های عميق زيرزمينی برای مردم و هيات حاکمه سياسی، ‌ نگهداری قطعات يدکی و بحرانی در پناهگاه های مستحکم زيرزمينی، احداث شيلترهای ضد بمب و ساخت ماکت های فريب تجهيزات و تسليحات سازمانی، ايجاد مراکز فرماندهی و کنترل متحرک و طراحی ريل های متحرک جهت موشک های قاره پيمای (SS-X-24) ، ‌ ارسال اطلاعات دروغين، عايق سازی و استفاده از رنگ ها و اقلام جاذب حرارتی و راداری و … نمود.

  اگر اقدامات پدافندغيرعامل را در سير تاريخی مورد مطالعه، اقدامات پيشگيرانه ملل مختلف با هدف حفظ جان، ‌ ادامه حيات و حفظ سرزمين، جلوگيری از غافلگيری و ارتقاء توان رزم محسوب نماييم، هنوز هم در آستانه قرن بيست و يکم که جهان آکنده از منازعات ژئوپلتيک بوده و نشانه ای از خاتمه ی قريب الوقوع درگيری های مسلحانه ديده نمی شود، انجام اقدامات پدافند غيرعامل توسط کشورهای مختلف استمرار داشته و جايگاه ويژه ای خود را در سياست های دفاعی کشورها و ملل مختلف به عنوان يک نياز حياتی حفظ نموده است و با روش های مختلف ادامه يافته است.

تعریف:

پدافند در مفهوم کلی، دفع، خنثی کردن و يا کاهش تاثيرات اقدامات آفندی دشمن و ممانعت از دستيابی به اهداف خودی است. پدافند به دو بخش تقسيم می‌شود: 1) پدافند عامل 2) پدافند غيرعامل.

 پدافند عامل (Active Defense) :   پدافند عامل عبارت از رويارويی و مقابله مستقيم با دشمن و به کارگيری جنگ افزارهای مناسب و موجود به منظور دفع حمله و خنثی کردن اقدامات آفندی دشمن می‌باشد .

  پدافند غيرعامل (Possive Defense) :  مجموعه اقدامات غير مسلحانه ای که موجب افزايش بازدارندگی، کاهش آسيب پذيری، تداوم فعاليت های ضروری، ارتقای پايداری ملّی و تسهيل مديريت بحران در مقابل تهديدها و اقدامات نظامی دشمن می شود را پدافند غيرعامل می گويند.

اصول:

اصول دفاع غيرعامل، مجموعه اقدامات بنيادی و زيربنايی است که در صورت به کارگيری می ‌ توان به اهداف پدافند غيرعامل از قبيل، تقليل خسارات و صدمات، کاهش قابليت و توانايی سامانه ‌ های شناسايی و آشکارساز، هدف ‌ يابی و دقت هدف ‌ گيری تسليحات آفندی دشمن و تحميل هزينه بيشتر به وی نايل گرديد. اين اصول عبارتند از:

  •   مکان ‌ يابی (Site Selection):  مکان ‌ يابی، انتخاب بهترين و مطلو ‌ ب ‌ ترين نقطه و محل استقرار است به طوری که پنهان و مخفی نمودن نيروی انسانی، وسايل و تجهيزات و فعاليت ‌ ها را به بهترين وجه امکان ‌ پذير سازد. بنابراين اگر مکان ‌ يابی به خوبی انجام شود، به کارگيری و استفاده از وسايل و ابزار مصنوعی جهت استتار و اختفا ضرورتی پيدا نمی ‌ کند و يا اين ضرورت به حداقل ممکن تقليل خواهد يافت.   تجربه نشان داده است که مکان يابی صحيح و مطلوب می ‌ تواند مقدار بسيار زيادی از معضلات و مشکلات استتار و اختفا را حل و فصل نموده ضمن آنکه تهديدات و آسيب ‌ پذيری ‌ های احتمالی را نيز کاهش و تقليل می‌‌دهد.
  • استتار و اختفا (Camouflage and Concealment) :  فن و هنری است که با استفاده از وسايل طبيعی يا مصنوعی امکان کشف و شناسايی نيروها، تجهيزات و تأسيسات را از ديده ‌ بانی، تجسس و عکس ‌ برداری دشمن کاهش داده، مخفی نموده و حفاظت نمايد.  استتار، همرنگ سازی با محيط و اختفا، استفاده صحيح از عوارض طبيعی و مصنوعی زمين می‌ باشد به طوری که تشخيص هدف توسط دشمن به سختی انجام گرفته و يا با تأخير انجام پذيرد.
  •   پوشش (Cover) :  پوشش، پنهان سازی و حفاظت تأسيسات، تجهيزات و نيروی انسانی در برابر ديد و تير دشمن می ‌ باشد.
  •   فريب (Deception) :  کليه اقدامات طراحی شده حيله ‌ گرانه ای است که موجب گمراهی و غفلت دشمن در نيل به اطلاعات و محاسبه و براورد صحيح از توان کمی و کيفی طرف مقابل گردد:
  •   فريب نظامی (Military Deception):   اقداماتی که به منظور گمراه ساختن فرماندهان تصميم ‌ گيرنده دشمن انجام می ‌ شود تا دشمن از توانايی ها، اهداف و عمليات نيروهای خودی آگاه نشود، در نتيجه به اقدام (يا عدم اقدام) خاصی مبادرت ورزد که به انجام مأموريت نيروهای خودی کمک خواهد نمود.
  •    فريب نظامی استراتژيک (Strategic Military Deception): فريب نظامی که توسط فرماندهان عالی نظامی و يا در حمايت و پشتيبانی از آنان طراحی و اجرا می ‌ گردد، اين فريب به منظور تأثيرگذاردن بر عمليات، سياست و خط ‌ مشی ‌ های نظامی دشمن صورت می ‌ گيرد. چنانچه اهداف فريبنده در يک طرح فريب بسيار گسترده که هدف آن سردرگمی دشمن در خصوص استراتژی اصلی و يا اهداف استراتژيک باشد، فريب استراتژيک به کار برده می ‌ شود.
  •   پراکندگی (Dispersion) :  گسترش، باز و پخش نمودن و تمرکز زدايی نيروها، تجهيزات، تأسيسات يا فعاليت ‌ های خودی، به منظور تقليل آسيب ‌ پذيری آن ها در مقابل تهديدات، به طوری که مجموعه ‌ ای از آن ها هدف واحدی را تشکيل ندهند.
  •   تفرقه و جابه‌جايی (Separation) :   جداسازی و جابه­جايی تجهيزات حساس و ارزشمند قابل حمل از يک نقطه به نقطه ديگر جهت کاهش شناسايی و آسيب پذيری اين اهداف مي باشد.
  •   استحکامات ( Fortification ) :  ايجاد هرگونه حفاظ که در مقابل اصابت مستقيم بمب، راکت، موشک، گلوله، توپخانه، خمپاره و يا ترکش آن ها مقاومت نموده، مانع صدمه رسيدن به نفرات و يا تجهيزات گردد.  
  •    اعلام خبر ( Early Warning ) :آگاهی و هشدار به نيروهای خودی مبنی بر اين که عمليات تعرضی دشمن نزديک می باشد، اين هشدار که برای آماده شدن است ممکن است چند دقيقه، چند ساعت، چند روز و يا زمانی طولانی تر از آغاز مخاصمات اعلام گردد. تجهيزات و وسائل اعلام خبر شامل رادار، ديده بانی بصری، آژير، پيام ها و آگهی های هشدار دهنده از طريق وسايل مختلف از جمله رسانه های گروهی می باشد.

اهداف:

1) کاهش قابليت و توانايی سامانه ‌ های شناسايی، هدف يابی و دقت هدف ‌ گيری تسليحات آفندی دشمن. 2)تقليل آسيب ‌ پذيری و کاهش خسارات و صدمات تأسيسات، تجهيزات و نيروی انسانی مراکز حياتی، حساس و مهم نظامی و غيرنظامی کشور در برابر تهديدات و حملات دشمن،وبلاهای غير طبيعی. 3)حفظ سرمايه ‌ های کلان ملی کشور.   4)حفظ توان خودی جهت ادامه فعاليت ‌ ها و تداوم عمليات توليد و خدمات رسانی.  5)سلب آزادی و ابتکار عمل از دشمن و ايجاد شرايط سخت و دشوار برای وی در صحنه عمليّات.  6)صرفه ‌ جويی در هزينه ‌ های تسليحاتی و نيروی انسانی.  7)افزايش آستانه مقاومت مردمی و قوای خودی در برابر تهاجمات دشمن و بلاهای غير طبيعی.  8)تحميل هزينه بيشتر به دشمن از طريق وادار نمودن وی به تلف نمودن منابع محدود خود بر روی اهداف کاذب و فريبنده و سلب اصل صرفه جويی قوا از وی. 9)بالا بردن توان دفاعی کشور. 10)توزيع ثروت، جمعيّت و سرمايه ‌ های ملّی در کل فضای سرزمينی کشور از طريق اعمال سياست تمرکززدايی، آمايش سرزمينی و پراکندگی زيرساختهای کليدی و مراکز حياتی، حساس و مهم توليدی محصولات کليدی (نيروگاهی، پالايشگاهی، صنعتی، نظامی، غذايی، آبرسانی،بهداشتی و ...) 11)ايجاد آمادگی‌ های لازم مقابله با دشمن در شرايط تهديدات نامتقارن. 12)حفظ تماميّت ارضی، امنيّت ملّی و استقلال کشور .

اهمیت:

 1) موجب زنده ماندن و حفظ بقای نيروی انسانی می گردد که با ارزشترين سرمايه و موجوديت ملی کشور می باشد. 2) موجب صرفه جويی کلان اقتصادی و ارزی در حفظ تجهيزات و تسليحات بسيارگران قيمت نظامی و.. ميگردد.3) اقدامات پدافند غيرعامل، مراکز حياتی و حساس اقتصادی، سياسی، نظامی، ارتباطی و مراکز عمده علمی و فرهنگی و... را در برابر حملات دشمن حفظ و ادامه فعاليت در شرايط بحران و جنگ را ممکن می کند. 4) اقدامات دفاع غيرعامل موجب تحميل هزينه قابل توّجه به دشمن می گردد. 5) اقدامات دفاع غيرعامل سبب به وجود آمدن تأثيرات روحی و روانی مثبت در شهروندان و رزمندگان ميگردد.6) اقدامات دفاع غيرعامل موجب حفظ نيروها برای ضربه زدن در زمان و مکان مناسب و گرفتن آزادی و ابتکار عمل از دشمن می گردد. 7) در مقام مقايسه سه عنصر(تهاجم، دفاع عامل و غيرعامل) عنصر دفاع غيرعامل مخارج و هزينه های کمتری دارد و از نظر اخلاقی و بشر دوستی و سياسی مفهوم صلح دوستانه و تنش زا دارد. 8) اجتناب ناپذير بودن بروز جنگ های آينده و لزوم آمادگی دفاعی. 9) نيل به دفاع غيرعامل در مقايسه با دفاع عامل، ساده ترين و سهل الوصول تر و با سياست خودکفايی و عدم وابستگی کشور هم جهت است. 10) پيشگيری بهتر از درمان است. تصفيه آب در سرچشمه آسان تر از تصفيه در درياست. متخصصين زلزله شناسی ژاپنی عقيده دارند: اين زلزله نيست که موجب کشته شدن انسان های بی گناه و بروز خسارت می گردد بلکه سازه های ناامن می باشند که موجب بروز مرگ و خسارت می گردند. 11) نظريه های استراتژيک و دکتر ين های نظامی، دال بر اهمّيّت و لزوم توجه به دفاع غيرعامل می باشد. 12) اقدامات پدافند غيرعامل موجب کاهش آسيب پذيری و حفظ سرمايه های کلان موجود در يک کشور در شرايط وقوع جنگ يا بلاهای غيرطبيعی می گردد.

سياست های کلی نظام در حوزه پدافند غیر عامل ابلاغ شده توسط رهبر معظم انقلاب:

  1) تشکيل کميته دائمی پدافند غيرعامل به منظور هماهنگ سازی، سياست گذاری، کنترل، نظارت و تصويب طرح های پدافند غيرعامل پروژه های عمرانی کشور در ستاد کل نيروهای مسلح. 2) داشتن نگاه اجرایی و ميدانی در موضوعات بر اساس اهمّيّت و کاربرد آنان در طرح.3) تاکيد بر شناسايی مراکز درجه يک و حياتی کشور در طرح های پدافندی. 4)اولويّت بندی اماکن و موضوعات بر اساس اهمّيّت و کاربرد آنان در طرح. 5) داشتن نگاه اجرايی و ميدانی در موضوعات پدافند غيرعامل. 6) تاکيد بر پيگيری کمیته دائمی و نظارت بر اجرای طرحهای پدافند غيرعامل دستگاه های اجرايی کشور. 7) به نتيجه رساندن طرح های پدافند غيرعامل در ارتباط با مسئولين اجرايی کشور. 8) تاکيد بر داشتن طرح پدافند غيرعامل برای کليه پروژه ها و تاسيسات کشور. 9) ايمن سازی سرمايه های اساسی (اقلام عمده دفاعی و حياتی).10) استفاده از نعمت های خدادادی (عوارض طبيعی موجود و ...). 11) در اولويّت بالا قرار داشتن مسئله پدافند غيرعامل کشور. 12)تاکيد بر روحيه بسيجی در اجرای پروژه ها.

حوزه های عملیاتی در پدافند غیر عامل:

پدافند غيرعامل حوزه وسيعی از تمام نهادها، ارگان ها، سازمانها و... را در بر ميگيرد که به اختصار اشاره می کنيم:

 1. نظامی2. بهداشت و سلامت عمومی3.رسانه و صدا و سيما 4.مديريت بحران5.فناوری اطلاعات 6.ارتباطات و مخابرات

7.آب و برق8.حمل و نقل و ....

حوزه های علمی در پدافند غیر عامل:

اقدامات دفاع غيرعامل حوزه وسيعی از علوم مختلف را در بر می ‌ گيرد به طوری که ساماندهی جامع آن نيازمند استفاده و بهره ‌ برداری مناسب از علوم گوناگون و متنوعی به شرح زير بوده و بايد در ايجاد ساختارهای سازمانی، طرح ‌ ريزی و اجرای پروژ ‌ ه ‌ های تحقيقاتی، بسط و توسعه آموزشهای تخصصی و اقدامات اجرايی مورد توجّه خاص قرار گيرد.

 1. مهندسی جغرافيا و رشته ‌ های مربوط به آن 2.هواشناسی، تأثيرات عوامل جوّی در ديد بصری و شناسايی سامانه ‌ های کشف هدف 3.مهندسی شيمی، مواد، متالوژی، پليمر، رنگ، پايروتکنيکها و ...  4.دشمن و بلاهای طبيعی شناسی و شناخت تهديدات آنها5.مهندسی کامپيوتر (سخت ‌ افزار، نرم افزار، شبکه و ...)  6.مهندسی ساختمان (عمران و زيرگروه آن) 7.مديريت برنامه ‌ ريزی استراتژيک8.مهندسی مخابرات و ارتباطات و....9- پزشکی و غذایی

 اولویت بندی مراکز در پدافند غیر عامل:

اولويت اول پدافند غيرعامل، ايجاد امنيت و حفظ منابع انسانی است و مراکز ثقل کشور نيز بر حسب عمق آسيب و سطح تاثيرگذاری به سه دسته تقسيم مي­گردند.

  •   مراکز حياتی (Vital Centers) :   مراکزی هستند که در صورت انهدام کل يا قسمتی از آنها، موجب بروز بحران، آسيب و صدمات جدی و مخاطره‌آميز در نظام سياسی، هدايت، کنترل و فرماندهی، توليدی و اقتصادی، پشتيبانی، ارتباطی و مواصلاتی، اجتماعی و يا دفاعی با سطح تأثيرگذاری سراسری در کشور گردد.
  •   مراکز حساس (Critical Centers) :  مراکزی هستند که در صورت انهدام کل يا قسمتی از آنها، موجب بروز بحران، آسيب و صدمات قابل توجه در نظام سياسی، هدايت، کنترل و فرماندهی، توليدی و اقتصادی، پشتيبانی، ارتباطی و مواصلاتی، اجتماعی و يا دفاعی با سطح تأثيرگذاری منطقه‌ای در کشور گردد.
  •   مراکز مهم (Important Centers) : مراکزی هستند که در صورت انهدام کل يا قسمتی از آنها، موجب بروز آسيب و صدمات محدود در نظام سياسی، هدايت، کنترل و فرماندهی، توليدی و اقتصادی، پشتيبانی، ارتباطی و مواصلاتی، اجتماعی و يا دفاعی با سطح تأثيرگذاری محلی در کشور گردد.پ

 

آیین نامه پدافند غیر عامل در وزارت علوم

پدافند غیر عامل در برابر حوادث طبیعی

 

 ارتباط با کمیته پدافند غیر عامل:

رئیس :دکتر علیرضا کرباسی

دبیر: دکتر مسعود علی پناه

مدیر اجرایی: مهندس غلامرضا انوری

تلفن4-0512299602داخلی 153

نشانی الکترونیکی:padafand.u@gmail.com

 

*پیوندهای مفید:

  سازمان پدافند غیرعامل                                                                        www.paydarymelli.ir

علوم و فناوریهای پدافند غیرعاملwww.adst.ir                                                                    

پايگاه اطلاع رساني دانشگاه صنعتي مالك اشتر                                           www.mut.ac.ir 

magiran.comشناسنامه فصلنامه پدافند غير عامل                                      www.magiran.com           

فصلنامه پدافند غیرعامل                                                                              journals.ihu.ac.ir

 

ضمیمهاندازه
Microsoft Office document icon غیر عامل در برابر بلایا.doc100.5 کیلوبایت
Microsoft Office document icon نامه پدافند غير عامل.doc96.5 کیلوبایت